|
110 Ayet Işığında Imam Ali (as)
Müminlerin
Emiri İmam Ali (a.s) hakkında Hz. Peygamber buyurdular ki: "Ya Ali, senin yüzünden iki kavim, (iki taife) helak olur. Birincisi; senin hakkında
guluv edip seni ilahIaştıran; ikinci sana düşmanlık yapıp hakkaniyetini gizleyenler.
"
Elinizdeki bu kitapta da ilk kitaplarımızda olduğu gibi, İmam Ali'nin esrar perdelerini Kur'an-i Kerim'in ışık ve kılavuzluğunda aralamaya devam edeceğiz.
Hedefimiz, taraftarlarının korkulanndan, düşmanlarının da düşmanlıklarından dolayı gizledikleri bu hakikatleri, kitabımızın bu serisinde de gün ışığına çıkartarak, hak ve hakikate susamış hak aşığı, gerçek gönül erbabını, bu zülal ve pak suyla kani etmektir.
Allah, er geç nurunu tamamlayacak; dinini yeryüzüne hakim kılacaktır. İşte o gün, batıl inançlannda direnenlerin sonu çok acı olacak ve o gün pişmanlık da fayda vermeyecektir.
Biz, bin dört yüz yıldır gizletilmeye
çalışılan bu hakikatleri gün ışığına çıkarmanın peşindeyiz. Olur ki, bu
çabalanmızdan dolayı Yüce Allah, İmam Ali ve masum evlatlannın yüzü suyu
hürmetine günahlarımızı bağışlar ve ebediyet diyarında onlara komşu yapar.
Elinizde ki bu kitap Ehli Beyt mektebinin büyük alimlerinden olan Seyyit Sadık Şirazi'nin
"Kur'an'da Hz. Ali" adli iki ciltlik kitabının özetidir.
s:4
1-
"Bismillahirrahmanirrahim"
Hafız Suleyman b. İbrahim Kunduz'nin rivayetine göre;
İbn-i Talha El-Halebi Şafii Dur-rul mensur adlı kıtabında şöyle rivayet etmiştir:
"Biliniz ki bütün semavi kitapların
sırları Kuran'da'dır ve Kuran'da olan bütün sırlar ise Fatiha suresindedir. Fatiha suresinde olan bütün sırlar ise besmele 'de 'dir. Ve besınele'de olan bütün sırlar ise besmeledeki be dedir. Be'de olan bütün sırlar ise be 'nin altındaki noktadadır.
" 1
Daha sonra İmam Ali (a) nin şöyle buyurduğunu rivayet etmiştir: "Ben be 'nin altındaki noktayım ".
Hafız Kunduzi'nin başka bir rivayetinde ise; Hakim Tirmizi, İbni Abbas'ın bu ayetin tefsirinde, şöyle dediğini rivayet etmiştir: "İmam Ali Bismillahirrahmanirrahim de olan be 'nin al- tındaki noktayı akşamdan sAllah namazına kadar tefsir eder fakat bitmezdi' 2
2- "İhdines sıratel Mustakim (Allahım bizi dosdoğru yola hidayet
eyle)"
3
Salebi "Keşful Beyan fi Tefsir-ul Kur'an" adlı tefsir kitabında, bu ayetin tefsirinde şöyle naklediyor: "Allah'ım
bizi dosdoğru yola hidayet eyle" ayetinin tefsirinde Müslim b. Heyyan Ebu Bureyde'nin şöyle
dediğini duydum. Sırat'tan (Doğru yol) maksat Hz. Muhammed, Hz. Ali ve Ehl-i Beyti'dir."4
Hadis ve tefsir alimleri bu ayetin tefsirinde birden fazla hadis nakleder ve bu ayetin Hz. Muhammed ve Ehl-i Beyt'i hakkında indiğini nakletmişlerdir.
3- "Kendilerine nimet
verdiklerinin yoluna" 5
Hafız Hakim Haskani (hanefi) Şevahid Tenzil adlı kitabın
------------------
1 - Yenabi-ul mevedde s.69
2
- Yanabı-ul mevedde s. 70
3- Fatiha Suresi 7
4 - Reşfet-ul Sadi s. 25 ve Yenabi-ul mevedde s. 114
5- Fatiha
Suresi 7
s:5
da bu ayetle ilgili olarak söyle rivayet etmiştir. "Kendilerine nimet verdiklerinin yoluna" yani
"Hz. Muhammed, Ali bin Ebi Talib ve taraftarları (yani kendilerine nimet verilenler
Hz. Muhammed İmam Ali ve onların yolunu takip eden taraftarları
(= Aşi Şiası = Caferiler = Şia = Ehlibeyt Taraftarları = Onikiimam
Taraftarları = Ali gibi yaşamaya çalışan Aleviler)"6
4- "Bu kendisinde şüphe olmayan muttakiler için yol gösterici olan bir kitaptır"7
Ehli sünnet alimleri Abdullah b. Abbas'ın bu ayetin tefsirinde şöyle dediğini rivayet etmişlerdir: "Bu kendisinde şüphe olmayan" yani: Bu kendisinde süphe olmayan bir kitap ki
Allah in katındandır.
"
"Yol gösterici; yani aşikar, nurlu yol"
"Muttakiler" kelimesinden kasıt ise; Ali bin Ebu Talib'tir.
O'na göre ki, imam Ali, göz açıp kapayana kadar dahi, Allah'a şirk koşmamıştır" 8
Imam Ali şirk ve putlara tapmaktan uzak olarak yüce Allah'a halis kulluk etmiştir.
Imam ve taraftarlan da hesaba çekilmeden cennete gireceklerdir.
5- "Ve kendilerine rızık olarak verdiklerimizden Allah rızası
için sarf ederler" 9
Allame Hanefiyye Mir Muhammed Salih Tirmizi bu ayetle ilgili olarak Ahmed b. Musa Merdeveyh'den şöyle rivayet etmiştir: "Bu ayeti kerime Emir El-Müminin Ali hakkında indi." 10
6- "İşte bunlar
Rabb'lerinden olan bir hidayet üzeredirler ve
kurtuluşa erenlerde bunlardır."
11
------------------------
6- Şevahid-ul Tenzil c.1 s.66
7- Bakara Suresi 2
8- Sevahid-ul tenzil c.1 s. 67
9- Bakara Suresi 3
10- EI menakıb-ul Mir Keşfi Hanefi: son solumun ilk kısmına bak
11- Bakara Suresi 5
s:6
Hakim Haskani Hanefrnin rivayetine göre, Selman Farsi,
İmam Ali'den şöyle naklediyor: 'Ya Ebel Hasan (Ya Ali), sen ve ben peygamberin huzuruna her kabul edildiğimizde" Hz, Resul şöyle diyordu:
"Ya Selman; Ali ve taraftarlan kıyamet gününde
kurtuluşa erenlerdir. "12
7- "Adem Rabbinden bir takım
emirler alıp onları yerine getirdi, bunun üzerine Rabbi de tövbesini kabul etti. Şüphesiz ki
O, daima tövbeleri kabul eden, çok esirgeyendir."13
,
İbni Abbas Hz, Resulullah'a (s.a.a) bu ayetin tefsiri hakkında sorduğunda: 'Adem (a.s), hangi kelimeler aldı da, Rabbide
onun tövbesini kabul etti.
"
dedi. Hz.
Resulullah şöyle buyurdu:
"Adem, Allaha şöyle yalvarmıştı:
'Ey Rabbim, Muhammed (s.a.a) Ali, Fatma, Hasan ve Hüseyin'in hakkı için beni bağışla' ve yüce Allah Adem 'in bu kelimeler ile yalvarışından dolayı onun tövbesini kabul etti. "14
8- "Namaz kılın, zekatı verin ve ruku edenlerle ruku edin." 15
İbn-i Abbas'dan şöyle rivayet edilmiştir:
"Bu ayeti kerime Hz. Resulullah ve İmam Ali hakkında has olarak indi. Ona göre ki, ilk namaz kılan ve ruku eden onlar idi.
"16
9- "Sabır ve namazla yardım isteyin şüphesiz namaz, huşu
duyanların dışındakilere
ağır gelir."
17
Hakim Haskani Hanefi'nin rivayetine göre İbn-i Abbas'ın
şöyle dediğini rivayet eder: İbn-i Abbas dedi ki "Namaz'da hu-
-------
12- Şevahid-ulTenzıl c1. s.69
13- Bakara Suresi 37
14-lbn-i Meğazili Şafii: Menakib Ali bin Ebi Talib s. 63, Suyuti el Şafii c.1 s.60
15- Bakara Suresi 43
16- Menakib Keşfı bırıncı bab, Harezmi; menakib Ali bın Ebi Talib s198, Zehebi: Mi- zin-ul i'tidal s.223-224, Usd'ul Gabe c. 3 s.93-94, Şevahid-ul Tenzi! c. 1, s. 89
17- Bakara
Suresi 45
s:7
şu ile boyun eğenlerden kasıt, Hz. Muhammed ve Ali'dir ve bu ayet onlar hakkında indi".
18
10- "Bir zamanlar Rabbi
İbrahim'i bir takım kelimelerle sınamış, onları tam olarak yerine getirince: Ben seni insanlara imam (önder) yapacağım, demişti... "19
Abdullah b. Mes'ud bu ayetin tevilinde Hz. Resulullah'ın şöyle buyurduğunu rivayet eder:
"Yüce Allah; Beni Peygamber,
Ali'yi ise vasi olarak seçti."
20
11- "Deki: "Doğu da Allah'ındır, batı da. O dilediğini doğru yola yöneltir."21
Hafiz Hakim Haskani'nin rivayetine göre, Huzeyfe'den Hz. Resulullah'ın şöyle buyurduğunu rivayet eder:
"Hakikaten Ali'yi kendilerine veli tutarlarsa kendilerine hak yolu
gösteren bir rehber ve kendisiyle birlikte doğru yola ileten olarak bulacaktırlar.
" 22
12- "Böylece sizi vasat bir
ümmet kaldık ki, insanların üzerine şahitler olasınız. Peygamber de sizin
üzerinize şahit olsun..." 23
Hafiz Hakim Haskani'nin İmam Ali (a.s) şöyle buyurduğunu rivayet eder: 'İnsanların üzerine şahit olasınız" Kuran'daki bu ayetten kasıt; "Hz.
Resulullah bize şahit ve
biz de insanların üzerine şahitiz. Ve yeryüzündekilerin üzerine hüccetiz. Ve yüce Allah bizim hakkımızda şöyle buyurdu: 'Böylece sizi vasat
bir ümmet kıldık "'24
13- "Ey İman edenler, sabır ve namazla Allah'tan yardım
------------------
18- Şevahid-ul Tenzil c.1.s. 89
19. Bakara Suresi 124
20- Meğazili: Menakıb Ali bin Ei Talib s. 276 ve Şevahid-ul Tenzil c. 1 s. 92
21. Bakara Suresi 142 .
22- Kenzul Ummal h. 32966 ve Şevahid-ul Tenzil c. 1 s. 63-64
23. Bakara Suresi 143
24- Şevahid-ul Tenzil c. 1 s.92
s:8
dileyin. Şüphesiz Allah sabredenlerle beraberdir."25
Abdullah b. Abbas Hz. Resulullah'ın şöyle buyurduğunu nakleder: "Allah Teala Kuran'da her ne kadar 'Ey
"İman edenler" ayetini nazil etmişse, bu hitabın ilk baştaki efendisi Ali'dir. "26
14- "İnsanlardan öylesi de vardır ki, Allah'ın rızası için kendini feda eder.
Allah kullarına karşı çok şefkatlidir."
27
Allame Hindi Ubeydellah Bısmıl, Kitabul Kebir ve Menakib Emir EI-Mumin'in Ali bin Ebi Talib kitabın'da, Gazali ve Sa'lebi'nin tefsirinden ve birçok tarih ve tefsir kitaplarından bu ayeti kerimenin, Hz. Resulullahlın Mekke'den Medine'ye hicret ederken bu ayeti kerimenin İmam Ali hakkında indiği hakkında ittifak ediyorlar.
Doğrusu Hz. Resulullah hicret edeceği zaman İmam Ali'yi kendi borç ve emanetlerini sahiplerine ulaştırması için kendi yerine halife tayin etti... Peygamber Efendimiz kendisine yönelik
müşriklerin planladığı tuzakları İmam Ali'ye bildirerek onun kendi yerine yatmasını söylemişti. İmam Ali bir an tereddüt et- meden peygamberin dediği gibi yaptı.
Yüce Allah Cebrail ve Mikail'e (a.s) şöyle buyurdu: "Ben birinizin ömrünü arkadaşınınkinden daha uzun etmek istesem, hanginiz ömrünün kısa olmasını isteyip arkadaşına karşı fedakar olmak isterdi? Cebrail ve Mikail (a.s) uzun hayatı istediklerinde, Yüce Allah onlara hitaben şöyle dedi:
"Neden habibimin kardeşi Ali gibi olmadınız? Ali, Hz. Muhammed (s.a.a) ve kardeşiği uğruna kendi nefsini feda edip, onun yatağına yattı. Derhal yanına inin, onu (Ali 'yi) düşmanlarının şerrinden koruyun."
Bu emir üzerine Cebrail ve Mikail (a.s), İmam Ali'nin huzuruna indiler, biri başı ucunda, öbürü ise ayakları ucunda beklediler. Cebrail (a.s) buyurdu ki:
"Kim senin gibi olabilir ki, Ey
--------
25- Bakara Suresi 153
26. Irceh-ul metalib s. 29. EI Nizam Durrussemteyn s.89
27- Bakars
Suresi 208
s:9
Ali b. Ebi Talib! Allah, meleklerine karşı seninle iftihar ediyor!"
Bunun üzerine yüce Allah İmam Ali'nin bu şanına Hz. Resulullah'a şu ayeti indirir:
"İnsanlardan öylesi vardır ki, Allah'ın nzasını kazanmak için..." 28
Hakim Nisaburi ibni Abbas'dan şöyle rivayet ediyor: "Ali (a.s) bir an bile tereddüt etmeden kendi nefsini, peygamberin nefsi yerine feda ederek, Hz. Peygamberin elbisesini giyindi.. . "29
Bu' ayetin İmam Ali hakkında indiğini bir çok Sünni
alim kendi kitaplatında nakletmiştirler.Onlar'dan bazıları:
-İbn-ul Saib Kelbi kendi tefsirinde: El- Teshil Ulum-ul Tenzil
c.l s. 94
-Ebu Abdullah Muhammed Bin Ahmed Bin ebi Ahmed b.
Ebı bekr b. ferec Ensar-il Kurtubi: Tefsir-ul Kurtubı c. 3 s. 347
-Allame ŞAli Ebul Hasan Şeybanı (kendisi meşhur alimlerdendir.) ibn Esır: Esed-ul Ğabet fı maarifetul sahabiye c.3 s. 25
-Alleme Şafii, Ebu bekr Nişaburi: Tefsır-ul Taberi c. 1 s.281
-Hadis alimi İbni Kenci: Kifayet-ul Talib s. 114
-Abdurrahman el Sefuri Şafii: Nuzhetul Mealis c. 25 s. 168
-Muhibbidin Taberi: Zehair-ul ukba s. 88
-İmam Gazali: İhyaul Ulumul Din c. 35 s. 238
-Allame Malikiyye Nureddın El Mekki (ibn-ı sabbağ): Fusul-lul Muhimme s. 33
-Sıbt ibn Cevzi: Tezkiret-ul Havas s. 21
15- "Dinde zorlama yoktur. Gerçekten hak, batıldan iyice ayrılmıştır. Tağut'u inkar
edip, Allah'a inanan kimse kopmak bilmeyen sağlam bir ku1pa sarılmıştır. Ve Allah her şeyi duyan,
------------------
28. Irceh ul Metalib s. 70
29. Mustedrek A'laI sahiheyn c.3 S. 4
s:10
bilendir"30
Harezmi'nin naklettiği bir rivayette Hz. Peygamber'in (saa) İmam Ali'ye şöyle dediğini rivayet etmiştir:
'Sen kopmak bilmeyen sağlam bir kulpsun."
31
16- "Mallarını Allah yolunda harcayanların durumu, her başağında yüz tane olmak
üzere yedi başak veren tanenin
durumu gibidir. Allah dilediğine kat kat verir. Allah'm lütfu geniştir her şeyi bilir." 32
Hafız Hakim Haskani'nin rivayetine göre, İmam Muhammed Bakır (a.s) bu ayetin tefsirinde şöyle buyurmuştur:
"Kur'an'daki mallarını Allah yolunda harcayanların durumu' ayeti kerimesi,
İmam Ali'nin şanı hakkında inmiştir."33
17-"Hikmeti dilediğine
verir. Kime de hikmet verişmişse şüphesiz ki, ona pek çok hayır verilmiştir " 34
İbn-i Mes'ud Resulullah'ın şöyle buyurduğunu naklediyor:
"Hikmet on parçaya bölanda. Dokuz parçası Aliye verildi ve bir
parçası da insanlara verildi. "35
Bu hadisi birden fazla sünni alimi nakletmektedir. Onlardan bazıları şunlardır.
-Ahmed Bin Henbel: Fazail Ali Bin Ebi Talib c.1, s.63
-Hafız Hakim Haskani: Şevahid-ul Tenzil c. 1 s. 106
-Hanefi Hındı: Kenzul Ummal c. 6 s. 104
-Harezmi: Menakib Harezmi s. 49
-İbn-il Esir: Usd-ul Ğabe c. 4 s. 22
---------------------------------
30. Bakara Suresi 256
31- Menakib-iI harazmi: s. 24
32. Bakara suresi 261
33.Şevahid-ul Tenzil c. 1 s.106
34. Bakara suresi 269
35. EI bidaye ven nihaye
c. 7 s. 360
s:11
18- "Gece ve gündüz, açık ve gizli Allah yolunda sarf edenlere
gelince, işte onların mükafatları Rablerinin katındadır. Onlara korku yoktur ve onlar
üzülmeyeceklerdir."
"36
Osman Hadyevi, bu ayetin tefsirinde naklettiği bir rivayete göre, mezkur ayet hakkında şöyle diyor: "Allah yolunda sarf edenlere gelince" ayeti kerimesi Ali bin Ebi Talib'in şanına in- di.
Ali'nin dört dirhemi vardı, birini gece, birini gündüz, birini
aşikar ve birini de sadaka verdi. Bunun üzerine bu ayet indi. "37
Bu ayetin İmam Ali hakkında indiğini, birçok Sünni tefsir ve hadis alimi kendi kitaplarında nakletmiştir. Onlardan bazılarınnın fihristini aşağıda veriyoruz.
-Envar-ul Tenziı: s.162 (beyzani safii)
-Tefsir-ul Hazin: c. 2 s. 201
-İbni Kesir Dimeşki: Tefsır Kur'an'il Azim c. 1 s. 36
-Irak muftisi olan Kenci Şafii: Kıfayet-ul Talıb s. 322
-El Muhıbbiddin Taberi Şafii: Zuair-ul Ukba s. 88 ve Riyazed kitabi c. 2 s. 206
-Tenvir-ul Mıkyas mın Tefsır İbn-i Abbas s. 39
-Tefsir Sa'alebi: c. 1 s. 223
-Fahn Razi: Menfatıh-ul Gayb. Bu ayetın T efsiri bölümünde
-İbn-ı Hacer: Sevaik Muhrike s. 78
-Sadık Hasen Han Buhari Kannuci: Fethul Beyan FıI Mega'sid-ul Kur'an c. 1 s. 457
-Harezmi: Menakib Harezmi s. 198
-Tirmizi: Sahih Tirmizi c. 2 s. 299
19- "Peygamber (Rabbi tarafından) kendisine indirilene
-------------------
16- Bakara suresi 274
17 -Durret'un Nasihin c. 1 s. 22
s:l2
lman etti. Müminler de..."38
Harezmi; Şafii alimi Muhammed b. İbrahim Hameveyni'den Ebi Selma dedi ki; Hz. Resulullah'ın şöyle buyurduğunu duydum:
"Miraca çiktığımda yüce Allah bana dedi ki: 'Peygamber, (Rabbi tarafından) kendisine indirilene iman etti.' Bende dedim ki: 'MüminIerde' Yüce Allah bunun üzerine şöyle buyurdu; 'Ey Muhammed! sana selam olsun, sen doğruyu söyledin. Senden sonra ümmetine senin yerine geçmek üzere kimi seçtin?'
Ben dedim ki: 'Ehlimin en hayırlı olanını seçtim.
'
Bana buyurdu ki: 'Ali bin Ebu Talib'i mi seçtin'
Ben dedim ki: 'Evet, ey Rabbim!'
Cenab-ı Hak bunun üzerine bana hitaben şöyle buyurdu: 'Ey Muhammed! Yeryüzüne baktım: Seni Seçtim sana isimlerimden bir isim verdim. Ben her zikredildiğimde sende zikredi- lesin Ben Mahmud olanım, sen ise Muhammedsin, sonra bir daha yeryüzüne baktım ve Ali'yi seçtim, ona isimlerimden bir isim verdim. En yüce olan (Aliyyul Ala) benim:Oda yüce olan Ali'dir.
Ey Muhammed seni, Ali, Fatıma, Hasan ve Hüseyni nurumdan (nur gölgeleri olarak) yarattım. Sonra da sizlerin velayetini göklere ve iki yer yüzüne sundum. Kim sizin velayetinizi
kabul ettiyse zafere ulaştı ve müminlerden oldu. Kimde sizin velayetinizi inkar
eder ve kabul edmezse küfre ve dalalete saptı.
"
Ya Muhammed! "Bir kul, soyu kesilene kadar veya beli bükülene kadar
bana ibadet etse dahi, bu haliyle sizin velayetinizi inkar ederse onu kesinlikle
affetmeyeceğim. Ancak sizin velayetinizle gelirse..." 39
--------------------
38- Bakara Suresi 285
39- Harezmi: Mektel Hüseyn c. 1 s. 95
Feraid-ul semteyn c. 2 ve Yenabi-ul
Mevedde s. 486
s:13
20-
"......Halbuki
onun gerçek tevilini ancak ilimde derinleşmiş olanlar bilir, onlar; Biz ona inandık, hepsi
Rabbimizin katındandır derler, ancak akıl sahipleri düşünebilirler."
40
İbn-i Hacer Askalani'nın rivayetine göre Hz. Resulullah'm' şöyle buyurduğunu rivayet etmiştir:
"Ben Kuran in inişi için nasıl savaştıysam, Ali'de Kuran in tevili için savaşacaktır.
"
Başka bir hadiste Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur: "Ben ilmin şehriyim Ali'de onun kapısıdır. Kim ilim
talep ederse onun Imam Ali'nin kapısına gelsin. "41
Başka bir hadiste: "Benden sonra insanların, Kuran'in tevilini de bilmedikleri şeyleri Ali'den öğrenecekler. "42
Tefsir ve hadis alimleri bu ayetin tefsir ve şerhinde, Hz. Reulullah'tan naklettikleri hadiste, Ali bin Ebu Talib'in tevili için
savaşacak, nasıl ki Hz. Peygamber'in Kur'an'm inişi için savaştığı gibi bu gerçeği Sünni alimlerinin en önde gelenleri ittifak etmişlerdir ve biz size bu hadislerin kaynaklanndan
bazılarını takdim ediyoruz.
ı. El İsa be fi Temyız-ul Sahabe c. 1 s. 22
2. Kenzul Ummal c. 6 s. 390-391
3. Yenabi-ul Mevedde s. 521
4. Şevahid-ul Tenzil c. 1 s.29
5. Menakib ibn-i Meğazıli s. 112
6. Menakib Harezmi s. 246
7. Feraid-ul Semteyn bab 56
8. Sevik-ul Muhrike s. 75- 93
9. Mızan-ul i'tidal fi Nekd-ul Rical c. 1 s. 205
10. El istıab fı Ma'arifetul Sehabe c. 4 s. 35
11. Kıfayet-ul Talıb s. 242
12 Hasais fi Fazı Ali Bin Ebi Talib'de
-----------------------
40. Al-i
Imran Suresi 7
41.Menakib
ibn-i Meğazıli s.84
42.Şevahid-ul Tenzil c.1 s.29
s:14
13.Müstedrek ala-l Sahiheyn c. 2 s. 148
14. Musned ibn-ı Hanbel c. 6 s. 289
15. Musned Ebi Davud c. 3 s. 90
16. B İmame ves Siyaset c. 2 s. 106
17. Sahih Müslim c. 4 s. 235
21- "Gerçek şu ki Allah Adem 'i , Nuh'u, İbrahim ailesini ve
İmran ailesini....."
43
Hakim Haskani Hanefı Sekik'ten şöyle rivayet ediyor:
"Abdullah'in mushafında (ibn-i Mesud'un yazdığı Kuran 'dan) bu ayeti şöyle okdum: "Gerçek şu
ki Allah Ademi, Nuh'u, İbrahim
ailesini ve İmran ailesini (Al-i Muhammed ailesini) alemler
üzerine
(üstün) seçti.
"44
22- "Çünkü Allah benim de sizin de
Rabbinizdir. O'na kulluk
edin, doğru yol
budur."45
Hakim Haskani Hanefi'nin rivayetine... Hz. Muhammed
(saa),
İmam Ali'ye (as) şöyle dedi:
"Ey Ali sen net ve aşikar yolsun, sen dosdoğru yolsun ve sen müminlerin arıbeyisin "46
23- "Sana
bu ilim geldikten sonra seninle bu konuda çekişenlere de ki : Geliniz,
sizler bizler de dahil olmak üzere, siz kendi çocuklarınızı, biz de kendi çocuklarımızı, siz kendi kadınlarınızı, biz de kendi kadınlarımızı, çağıralım, sonrada dua edelim de Allah'tan yalancılar uzerine lanet edelim"
47
Fahri Razi, bu ayeti kerimenin tefsirinde şöyle rivayet eder: "Hz. Resulullah o gün üzerinde
siyah yünden dokulu bir örtüyle,
mubahele için şehirden dışarı
çıktı.
Hz.
Hüseyni şefkat
dolu
----------------------
43-
AI-i
imran
Suresi 33
44-
Şevahıd-ul
Tenzil c.1 s.
118-119
45-
AI-i
İmran Suresi 61
46- Şevahid-ul Tenzil
c. 1 s. 58
47- AI-i Imran Suresi 61
s:15
kucağına almış ve Hz. Hasan'in da ellerinden tutmuştu Hz. Fatıma hazretin ardından, Hz. Ali'de Fatıma'nın ardından hareket ediyordu. Peygamber onlara şöyle buyurdu: Ben Allah'a dua ederken sizler de amin deyin.
"
Necran Hıristiyanlarının piskoposu (Eskaf Necran) bu heyetin azamet ve haşmetli
hallerini görünce Hıristiyan cemaata dönerek şöyle dedi: "Ben öyle çehreler görüyorum ki: Eğer AI-
lah 'tan bir dağın yok olmasını isteseler, Allah
onların duasına icabet edecektir. Sakın bunlarla mubahaleye girişmeyin. Zira helak olursunuz. Öyle ki kıyamete kadar yeryüzünde bir tek Hristiyan bile kalmaz"48
Bu ayeti kerimenin Ehl-i Beyt'in faziletleri yönünde nazil olduğuna dair birçok Ehl-i sünnet alimi rivayet etmiştir ve onlardan
bazılarını aşığıda size takdim ediyoruz.
1. Nizameddin Nisaburi
:
Tefsir Geraib-ul Kur'an ve Gera- ib-ul Furkan c. 3 s. 213
2. İyun-ul-Tefsir Sefhel-ul s. 67
3. T efsir-ul Celaleyn c. 1 s. 283
4. Medarik-ul Tenzil ve Hekailkul Te'vil c. 1 s. 221
5. T efsir-ul Meragi c. 3 s. 171
6. Tefsir-ul Vazih c. 3 s. 58
7. Futuhat-ul İlahıyyet bi T evzih-ul Celaleyn lil Dekaik Hefiyyet c. 1 s. 283
Note: 8.kaynak ya unutulmuş ya da numaralandırma yanlış yapılmıştır.
eKitaplaştıranın notu.
9. Zad-ul Mesır fı İlmul Tefsir s. 399
10. Ta'bir-ul Rahman, ve Tefsir-ul Menan c. 1 s. 114
11. Tefsir-ul Ta'cul Tefasir c. 1 s. 61
12. Tefsir Ebi Suud c. 1 s. 244
13. Mu'terek-ul Ekran fı l'can-ul Kur'an s. 562
14. Tefsir-ul Kur'an Hekim. c. 3 s. 322
15. Sahih Muslim c.7 s. 120
-----------------
48- Fahri Razi: Tefsir-ul Kebir c. 8 s. 80
s:16
16. Sahih Tirmizi c. 4 s. 293
17. Musned Ahmed Bin Hanbel c. 1 s. 185
18. Müstedrek alal Sahiheyn c. 1 s. 150
19. Fahri Razı Tefsirul Mesir c. 8 s. 80
Ve bu kaynaklar dışında onlarca Tefsir kitaplarında, Hz. Resulullah (s.a.a) mubaheleye Ali, Fatıma, Hasan ve Hüseyn'i çağırmış ve şöyle buyurmuştur. "Allah'ım bunlar benim Ehl-i Beyt'imdir."
diye buyurmuştur. Bu hadisi ise aynı mana içinde nakletmişlerdir.
24- "Kim Allah'a sımsıkı tutunursa, artık elbette o, dosdoğru olan bir yola iletilmiştir." 49
Hafız Hakim Haskani'ninn rivayetine göre Cabir Bin Abdullah dedi ki; Resulullah şöyle buyurdu:
"Allah-u Teala Ali, hanımı ve çocuklannı mahlukatın üzerindeki hüccetleri (kıldı) ve onlar ümmetimin ilim kapıları,
kim onların vasıtasıyla hidayet
olursa, dosdoğru yola hidayet olur (sıra-tul mustakıme)"
50
25- "Hep birden Allah'm
ipine sımsıkı sarılın (parçalanmayın) Allah'ın üzerinizdeki nimetini düşünün..." 51
Ehl-i sünnetin tefsir ve hadis alimleri bu ayetin tefsirinde şöyle naklediyorlar. Onlardan Hafız Kunduzi, Muhammed Sebhan Mısn, Şafii alimi Şeblenci ve İbni Hacer, şöyle rivayet et- mişlerdir: Hz. Resulullah, İmam Ali'nin elinden tutarak "Ona sarılın,
bu Allah'ın sağlam ipidir."
Dedikten sonra bu ayeti okudu "Hep birden Allah'm ipine
sımsıkı sarılın..... "52
Ayeti kerimenin İmam Ali ve Ehl-i Beyt'in faziletlerini ve
azametlerini beyan maksadını taşıdığı yönünde bir çok hadis
------------------
49- AI-i Imran Suresi 101
50- Şevahid-ul Tenzil c. 1 s. 58 ve Yenabi-ul Mevedde s. 63
51- Al-i Imran Suresi 103
52- Yenabi-ul Mevedde s. 118-119, Sevikul Muhrike
s. 93
s:17
nakledilmiştir: Ve hadis alimlerinden bazıları şunlardır.
-Şeblenci: Nur-ul Ebsar s. 124
-Sabban Mısri: Esraful Rağibın s. 118
-İbn-i Hacer Sevaikul Muhrike s. 90
-Rah'ul Meani c. 4 s. 16
26- "Sizden hayra çağıran, hakkı emreden, batılı yasaklayan bir cemaat
bulunsun, işte onlar kurtuluşa erenlerdir."53
Hakim Haskani Hanefi'nin rivayetine göre: Ali bin Ebi Talib
(a.s) şöyle dedi: Selman Farisi bana dedi ki: "Ya Ebel Hasan, ben ve sen Resulullah' ın yanında iken Hz. Resulullah, belime
vurarak şöyle buyuruyordu! "Ya Selman,bu ve taraftarları kurtuluşa erenlerdir.
"54
27- "Muhammed, ancak bir peygamberdir. Ondan önce de peygamberler gelip
geçmiştir. Şimdi o ölür
ya da öldürülürse, gerisin geriye (eski dininize) mi döneceksiniz? Kim (böyle) geri dönerse, Allah'a hiçbir şekilde zarar vermiş olmayacaktır. Allah,
şükredenleri mükafatlandıracaktır " 55
Huzeyfetul Yemani şöyle dedi: "Uhud savaşında Hz. Resulullah müşrikler ile
savaşa başladığında, Hz. Resulullah'ın sahabeleri hüsrana uğradıklannda, İmam Ali, Ebu Dücana ile Resulullah'ın yanında savaşarak müşrikteri Hz. Resullulah'tan uzaklaştırdılar ve bunun akabinde Allah'u Teala bu ayeti Ali ve Ebu Dücane için nazil etti. "56
28- "...Kim dünya nimetini isterse, onu
vereceğiz.
Ahiret
sevabmı isteyene de
ondan vereceğiz. Biz şükredenleri yakında
ınükafatlandıracağız."
57
.
---------------------
53-
Al-i
Imran Suresi 104
54- Şevahid-ul Tenzil c. 1 s.68
55-
AI-i
Imran Suresi 144
56- Şevahid-ul TenziI c. 1 s. 136
57- AI-i Imran Suresi 145
s:18
İbn
Abbas
şöyle dedi: 'Yüce Allah Kur'an'ın iki ayetinde
Ali'yi şükredenler diye zikretmiştir. (Allah şükredenleri mükafatlandıracaktır) Al-i İmran 144, (Biz şükredenleri yakında mükafatlandıracağız) Al-i İmran 145 ifadeleridir."58
29- "Kim ateşten uzaklaştırılıp cennete konursa, gerçekten muradına ermiştir..."59
Meğazili'nin rivayetine göre, Hz. Muhammed (s.a) şöyle buyurdu:
"Kıyamet günü olduğunda, cehennem köpriisünün üzerinde bir yol vardır. Ali bin Ebi Talib'in vilayeti (beraatı) olmayanara izin verilmeyecektir (geçemeyecekklerdir)"60
Birçok tefsir ve hadis alimleri bu hadisi kendi kitaplanna nakletmişlerdir. Onlardan
bazıları şunlardır.
1. İbn-i Hacer Asakalani: Lisan-ul Mizan c. 1 s. 51
2 Harezmi (şafii): Menakib Ali bin Ebi Talib s. 253
3 Hafız Muhibiddin Taberi: Zuhair-ul ukba s. 71 ve Erriyaz- un Nazire c. 2 S. 177
4. Haliz Ebi Naim Ahmed Bin Abdullah İsfahani: Ahbar-ı
İsfahan c. 1 s. 342
5. Zehebi (şafii): Mizan-ul İ'tıdal c. 1 s. 28
6. Şa'zan Manakıb Mi'et Manakıb: 26 s. 11
30- ".....Allah
kattında mükafattır bu, daha güzel mükafat da
gene Allah katındadır."61
Hafız Hakim Haskani bu ayetin beyan ve tefsirinde diyor ki; Resulullah; bu ayet hakkında Ali'ye şöyle dedi:
"Allah katında mükafattır bu "Ey Ali, bu ayetteki mükafat (sevap)
sensin "62
--------------------
58- Şevahıd-ul Tenzil c. 1 s. 136
59- AI-i Imran Suresi 185
60- Menakıb Ibn-i Meğazili s. 242
61- AI-i Imran Suresi 195
62- Şevahid-ul Tenzıl c. 1 s. 138 .
s:19
31- "Lakin Rablerinden korkanlar için altlarından ırmakar
akan cennetler vardır. Orada ebedi kalırlar, Allah tarafından
i
ağırlanacaklardır. Allah katındaki nimetler, iyiler için çok daha hayırlıdır."63
Esbağ b. Nebbat'tan Hz Ali'nin şöyle
buyurduğunu duydum: " Hz. Resulullah elimden tuttuktan sonra şöyle buyurdu:
Ey kardeşim! Allah 'u T eala
şöyle buyuruyor.
'Allah katından ki
nimettir. . ...
'
Ayetini okuduktan sonra şöyle dedi: Ey Ali sen mükafatsın (velayetin) ve senin taraftarların (şiaların) en
hayırlılarıdır. "64
32- "...Ve, nefsinizi öldürmeyin, şüphesiz ki Allah, sizin için rahim olandır."65
İbn-i Abbas bu ayetin tefsirinde şöyle rivayet ediyor:
"... Ve
nefsinizi öldürmeyin" yani, "Peygamber ehlini (Ehl-i beytini) öldürmeyin.
"
Doğrusu Allah şöyle buyuruyor: "Gelin oğullarımızı
ve oğullarınızı, kadınlarımızı ve kadınlarınızı, nefislerimizi ve nefislerinizi davet edelim..." Bu ayette: "oğullarımızdan kasıt İmam Hasan ve Hüseyin Kadınlarımızdan kasıt, Hz. Fatıma,
nefislerimizden kasıt ise; İmam Ali'dir. "66
33- "Yoksa onlar, Allah'm kendi fazlından insanlara verdiklerini mi kıskanıyorlar?.."
67
İbn-i Abbas bu ayetin tefsirinde şöyle buyurmuştur:
"
Bu
ayeti kerime Hz. Muhammed ve Hz. Ali hakkında indi, Allah'ın kendi fazlı, nübüwet ve imamettir."68
Bu ayeti kerimenin İmam Ali hakkında indiğini itiraf eden
bazı sunni alimleri ve kitapları şunlardır.
--------------------------
63. Al-i
İmran
Suresi
198
64.
Şevahid-ul Tenzil c. 1 s.138
65. Nisa Suresi 29
66- Şevahid-ul Tenzil c. 1 s. 143, Menakib Ibni Meğazili s. 318
67 - Nisa Suresi 54
68- Ğayet-ul Meram s. 325
20
1.
Allame Şevafi Hafız Ebul Hasan İbn-i Meğazili: Menakib
İbn-i Meğazili s. 267
2. İbn-i Hacer Heysemi Sevaik-ul Muhrike s. 150
3. Ebu Bekir Şehabeddin Hazremi şafi: Reşful Sadı s. 37
Mısır.
4. Hafız Süleyman Kunduzi: Yenabi-ul Mevedde s. 121
34- ". . . oysa biz
İbrahim ailesine kitap ve hikmet verdik, büyük bir mülk bağışladık" 69
İbn-i Hacer Heysemi'nin rivayetine göre; İmam Muhammed Bakır (a.s) bu ayetle ilgili şöyle (Büyük bir mülk bağışladık) buyurmuştur:
"Onlara (İbrahim ailesine) imameti verdik. Onlara
itaat Allaha itaat ve onlara isyan ise Allah il isyandır.
"
70
Değerli kardeşlerim imametten kasıt; İmam Ali ve on bir evladıdır. Hz. Resulullah imamların sayısını ve isimlerini birden
defalarca sahabelere açıklamıştır. Bu konu hakkında onların alimleri tarafından değişik hadisler nakledilmiştir.
35- "Ey
İman edenler, Allah'a itaat edin Peygbere ve sizden olan emir sahiplerine itaat edin."
71
Bu ayeti kerime Hz. Resulullah'ın İmam Ali'yi Medine de kendi yerine halife tayin ettiğinde nazil olmuştur. Alluh'u Teala Müslümanlara emrederek Peygamber ve Peygamberin kendi yerine bıraktığı emir sahibi ve halifesine itaat etmelerini ve ona karşı gelmelerini yasaklamıştır.72
36- 'Ve kim
Allah'a
ve Peygamberine
itaat
ederse..işte onlar,
Allah'ın nimet verdiği peygamberler, sıddıklar, şehitlerle
beraberdir Bu Allah'm büyük bir lütfüdür"73
----------------
69- Nisa
Suresi 54
70- Savaik-ul Muhrike s. 93 mısır
71- Nisa Suresi 59
72- Ğayet-ul Meram s. 263-264'de Bak
73 Nisa Suresi 69-70
s:21
İbn-i Abbas bu ayetin tefsirinde şöyle demiştir.
"Kim Allah'a ve Peygamberine itaat ederse"
den maksat:
"Allah'ın farzlarına
ve Hz. Resulullah in sünnetine itaat ederse.
"
"İşte onlar, Allah'ın nimet verdiği Peygamberler, sıddıklar,
şehitlerle beraberdirler" ayetinden kasıt: "Ali bin Ebi Talib, Cafer Tayyar, Hamza bin Abdulmuttalib,
Hasan ve Hüseyin. Bunlar şehitlerin efendileri ve en hayırlılarıdır.
"
"Bu Allah'ın büyük bir 1ütfudur" dan maksat: "Ali, Fatıma, Hasan ve Hüseyin'in menzilesi, Resulullah'ın menzilesi gibidir.
Cennette bir yerdedirler. "74
37- "Gerçekten münafıklar, ateşin en alt tabakasındadırlar. Artık onlara alsa
bir yardımcı bulamazsın"75
İbn-i Askır, Ahmed b. Hanbel'in rivayetine göre Hz. Muhammed (s.a.a) şöyle buyurmuştur: "Ey Ali, seni ancak mümin
sever ve ancak münafık buğz eder.
"
Daha sonra Hz. Muhammed bu ayeti
okudu: "Gerçekten münafıklar, ateşin en alt tabakasındandırlar. "76
Meğazili, Hz. Muhammed'in (s.a.a) şöyle buyurduğunu rivavet etmiştir:
"Vay EhI-i
Beytime zulüm (eziyet) eden kişiye, münafıklarla
beraber cehennemin en alt tabakasında cezalandırılacaktır.
"77
38- "İman edip iyi işler yapanlar ise, Allah onlara ecirlerini eksiksiz ödeyecek ve onlara kendi fazlından fazlasını da vereektir."78
Hakim Haskani Hanefi'nin rivayetine göre ibn-i Abbas şöyle demiştir: "Kur'an'da her ne kadar 'iman edip iyi işler yapanlar' hitabı varsa bu hitabın efendisi başta Ali'dir.
Yüce Allah ki-
----------------------
74. Şevahid-ul Tenzil c.1 s. 153-154 ve Ircehul Metalib s. 22, Zehebi: Mızan-ul
i'ti'dal kısım 2 s. 212
75. Nisa Suresi 145
76. Tarih ibni Asakir c. 2 s. 253
77 - Menakib ibni Meğazili s. 66
78. Nisa Suresi 173
s:22
tabında sahabeyi ayıpladığı halde Ali'yi hayırdan başka bir şey- le hiç bir zaman anmamıştır. "79
39- "Bugün dininizi kemale erdirdim,
üzerinizdeki nimetimi
tamamladım ve size din olarak İslamı seçip beğendim." 80
Ebu Hureyre'den rivayet ediliyor ki:
Zilhicce ayının on se
kizinde. (Gadir Hum günü) Peygamber(saa) şöyle buyurdu: "Ben kimin mevlası isem Ali'de onun mevlasıdır. (Emiridir)" O an,
"bu gün dininizi tamamladım" ayeti nazil oldu.
Denilir ki! Resulullah (s.a.a) Ali'nin halifeliğini beyan ettikten
sonra 'Ali'ye müminlerin emiri diye selam verin" diye buyurdu.
Sonra Hz. Resulullah tekbir getirerek,
"Allah'u
Ekber, dini
kemale erdirdiği için, nimeti tamamladığı için. benim risalemde (peygamberliğinde) Ebu Talib oğlu Ali'nin benden sonra velayetine razı olduğu için"
buyurdu. 81
40- "Allah, iman edenlere ve iyi işlerde bulunanlara
vaat etmiştir, onlar için bir bağışlama ve büyük bir ecir vardır."82
Allame Hanefiyye Mevfik Bin Ahmed'in rivayetine göre Yezid Bin Şerahil Ensari, İmam Ali'nin şöyle dediğini duydum der: "Hz. Muhammed şöyle dedi:
Ey Ali! Allah'u Teala'nın şu ayetini duymuyor musun: 'Allah iman edenlere ve iyi işlerde bulunanlara" ayetinden kasıt; Sen ve taraftarlanndır ve bizim buuşmayı vaat ettiğimiz yer havuzun başıdır. "83
41- "İnkara sapanlar ve ayetlerimizi yalanlayanlar ise, alevli ateşin haikıdırlar onlar"84
79. Şevahid-ul Tenzil c.1 s.21
80. Maide Suresi 3
81. Durr-ul Mensur c. 3 s. 19. Kur'an'da Hz. Ali c. 2 s. 56-59, Menakib-i ibn-i Meğazili s. 322-323, Maktel-i
Hüseyin Harezmi c. 1 s. 470.480, Menakıb Harezmi s.8O
82-Maide Suresi 9
83. Menakib il Harezmi s. 187
84- Maide Suresi
10
s:23
Hafız İbn-i Meğazili'nin rivayetine göre İbn-i Abbas dedi ki Resulullah şöyle buyurdu:
"İnkara sapanlar ve ayetlerimizi yalanlayanlar." Yani; Ali'nin
velayetidir. Ali'nin velayet hakkını tanımak
bütün alemlerin üzerine farzdır"85
42- "And olsum ki Allah israiloğullarından
kesin söz almıştır'. Onlardan on iki güvenilir gözetleyici göndemiştik. "86
İbni Abbas şöyle demiştir: "Cabir b. Abdullah Ensari ayağa kalkarak: 'Ya Resulullah imamların sayısı
kaçtır?' dedi. Resulullah şöyle buyurdu: 'Ya Cabir bana sorduğun için
All- ah sana rahmet eylesin, imamların sayısı Allah-u Teala'nın şu ayette buyurduğu İsrail oğullarının on iki güvenilir gözeticileri
kadardır. Allah buyuruyor ki: 'And olsun ki "
Ey Cabir imamlar 12 tanedir.
Onların evveli Ali bin Talib
ve sonuncusu Muhammed Mehdi 'dir. "87
43- "...Onları dosdoğru yola yöneltip iletir"
88
Hakim Haskani Hanefi'nin rivayetine göre Yeman Mevla Mesab b. Zübeyr şöyle demiştir.
"Ali bin Ebi Talib, insanları doğru yola iletir."89
44- "Ey
İman edenler, Allah'tan korkup-sakının ve sizi O'na yaklaştıracak vesile arayın. "90
İmam Ali (a.s) dedi ki, Hz. Resulullah bu ayetin tefsirinde öyle buyurdu. "Evladımdan gelecek olan imamlara
itaat, Allah'a itaattir, onlara isyan Allah'a isyandır. Onlar kopmayan
kulp
ve Allaha vesiledirler. "91
-----------
85- Menakib ibni Meğazili s. 322-323
86- Maide Suresi 12
87 - Menakib Mi'et Menakib 40 s. 28-29
88- Maide Suresi 16
89- Şevahid-ul Tenzil c. 1 s. 65
90- Maide Suresi 35
91- Meveddet Pınarları s.92
i
Allame Hindi bu ayetin tefsirinde,
Ehl-i Beyt'in kıyamet gününde Allah'a vesile veren yakınları olduğunu kaydediyor.92
Bu ayeti kerimenin İmam Ali hakkında
indiğini birçok Sünni alimi kaydetmektedir. Onlardan bazdan şunlardır:
-Menkıb İbn-ı Meğazili s. 56
-İbn-ı Hacer Heysemi: Mecme-ul Zevaid c. 1 s. 239
-Menakib-ul Mi'et, Menakib 53 s. 36
45- "Ey İman edenler! Sizden kim dininden dönerse (bilsin ki) Allah, sevdiği ve kendisini seven müminlere karşı alçak
gönüllü (şefkatli), kafirlere karşı onurlu ve zorlu bir toplum getirecektir. Allah yolunda cihad ederler ve hiçbir
kınayanın kınama- sından korkmazlar. Bu, Allah'm dilediğine verdiği lütfudur. Allah'ın
lütfu ve ilmi geniştir."
93
Fahri Razi bu ayetin tefsirinde şöyle rivayet etmiştir: Bu ayet Ali'nin (a.s) hakkında indi, dedikten sonra şöyle naklediyor: Hz. Resulullah sancağı ona verdiği gün buyurduğu söz ona dalalet ediyor:
"Sancağı öyle birisine vereceğim ki, o Allah'ı ve Resulunu sever, Allah ve Resulu de onu sever"
bu vasfedilen sıfatlar bu ayette zikredilen sıfatlardır. 94
Değerli okuyucu bu hadis sahih ve meşhurdur.
46- "Sizin veliniz ancak Allah, O'nun Peygamberi ve namaz
kılan ve rüku halinde zekat veren müminlerdir. "95
Ehl-i Sünnet'in önde gelen tefsir
alimlerinden biri olan Fahri Razi şöyle rivayet etmiştir: Ebu Zer dedi ki: "Bilin ki bir gün Hz. Resulullah ile birlikte öğle namazı kıldığımız bir sırada, bir dilenci mescittekilerden sadaka istedi fakat ona kimse bir şey vermedi.
Bu sırada Hz. Ali
-------------------
92- Irceh-ul Metalib s. 591-592
93- Maide Suresi 54
94- Mefatih-ul Ğayb c. 12 s. 30 Esnal Mutalib lil Cezni s. 10-11
95- Maide
Suresi 55
s:25
rukü halindeydi. Elinin küçük parmağını ona doğru uzattı o parmağında yüzük
vardı. Dilenci gidip yüzüğü hazretin parmağından
çıkanp aldı." Bunun üzerine Hz. Resulullah Allah'a yakararak şöyle dua etti "Allah'ım kardeşim Musa sana dua etti ve
'Rabbiml gönlümü aç işimi kolaylaştır. Dilimdeki düğümü çöz
ki, sözümü anlasınlar. Ailemden bana bir yardımcı ver. Kardeşim Harun'u... Onunla kuvvetimi arttır.
Onu işime ortak et ki, seni çokça tespih edelim. Şüphesiz sen bizi görensin'
96 dedi.
Sende ona! 'Senin isteklerin sana verildi. Ey Musa'97 diye
vahyettin.
Allah'ım! bende senin kulun ve peygamberinim benimde gönlümü aç, işimde kolaylık sağla, ailemden Ali'yi, bana yardımcı ver, onunla kuvvetimi arttır." Ebu Zer diyor ki:
"And olsun Allah'a! Henüz Hz. Resulullah sözünü tamamlamamıştı ki, Cebrail 'Sizin veliniz ancak Allah, onun peygamberi ve namaz kılan ve
rüku halinde zekat veren rnüminlerdir." ayetini getirdi. 98
Değerli Kardeşlerim, bu ayetin İmam Ali (a.s) hakkında indiğine
dair Ehl-i Sünnet alimleri ittifak etmişlerdir ve onlardan bazıları:
1.Harezmi: Ensab-ul Eşref c. 2 s. 150
2.Tefsir Muhiddin Bin Arabi: c. 1 s. 334
3.Menakib Havarezmi: s. 186
4.Cami-ul Beyan c. 1 s .165 taberi
5.İbn Kesir: Tefsir-ul Kur'an-ul Azim c. 2 s. 71
6. Vahidi: Esbab-ul Nuzul s. 148 mısır
7. Suyuti: Durr'ul Mensur c. 2 s. 295
8. Mutteki hindi: Kenzul Ummal c. 6 s. 405
9. Şevkani: Feth-ul Gadir c. 2 s. 50
10. İbn Esir: Camı-ul Usul c. 9 s. 478
-----------------
16- Ta-ha
Suresi 25-35
17- Ta-ha
Suresi 36
18-
Fahrı Razi:
Tefsir-ul Kebir c.12 s. 26 Beyrut
~6
s:26
11. Kenci: Kiyafetul Talib s. 250
12. Tefsir Kurtubi: c. 9 s. 336
13. Hafız Kunduzi: Yenabi-ul Mevedde s. 202
47- "Kim Allah'ı, Peygamberini ve inananları veli kabul ederse, bilsin ki,
şüphesiz Allah'ın ordusu olanlar üstün gelirler. "99
İbn-i Abbas şöyle demiştir: "Kim Allah'ı, Peygamberini ve inananian veli kabul ederse..." ayeti kerimesi İmam Ali hakkında has olarak indi.
Hafız Hakim Haskani bu ayetin tefsirinde, İbn-i Abbas Hz. Resulullah'tan şöyle rivayet etmiştir. "... yüzüğü sana kim verdi? Dilenci şöyle dedi: "Ayakta olan (kişi Ali bin Ebi Talib)" Hz. Resulullah şöyle sordu: "Yüzüğü nasıl bir vaziyette verdi." O dedi: "Yüzüğü namazda rüku halinde iken verdi." Hz. Resulullah bunu duyduğunda tekbir getirerek şöyle dedi: Allahu Teala şöyle buyuruyor!
"Kim
Allah'ı, Peygamberini ve inananları veli kabul
ederse, bilsin ki, şüphesiz Allah'ın ordusu üstün gelir."100
48- "Ey
Peygamber,
Rabbin tarafından indirilen emri bildir..."
101
Vahidi'nin nakline göre, bu ayeti kerime Gadir Hum günü Ali bin Ebi Talib
hakkında indi. 102
Fahreddin Razi bu ayetin tefsirinde şöyle naklediyor:
"Ey Peygamber, Rabbin tarafından indirilen emri bildir ve eğer bu tebliği ifa
etmezsen, O'nun elçiliğini yapmamış olursun..." ayeti kerimesi, Ali bin Ebi Talib hakkında indi. Ayet indiğinde Ali'nin elinden tutup, Resulullah
(saa) şöyle buyurmuştur:
"Ben kimim mevlası isem Ali de
onun mevlasıdır. Ey Allah'ım
---------
99- Maida
Suresi 56
100- Şevahid-ul Tenzil c. 1 s. 185-186
101- Maide Suresi 67
102-
Vahidi: Esbab-ul Nuzul
s. 135
s:27
Ali'nin vilayetini kabul edip onu seveni sen de sev ve onun vilayetini inkar edip düşman olana sende düşman
ol"
103
Cemaleddin Suyuti'nin 'Durr'ul mensur' adlı tefsir kitabında
şöyle naklediliyor:
Ebu Said El Hudri dedi ki: "Bu ayeti kerime, Gadir Hum
günü Ali bin Ebi T alib hakkında indi."
Başka bir rivayette, Abdullah b. Mesud şöyle buyurmuştur:
"Bizler Resulullah (s.a.a) zamanında bu ayeti kerimeyi şöyle okurduk: (Ey Peygamber) Ali'nin müminlerin mevlası olduğunu sana inen emir üzere bildir ve eğer bu tebliği ifa etmezsen onun elçiliğini yapmamış
olursun..."lO4
Ehl-i Sünnetin önde gelen alimleri bu ayetin tefsirinde hep-si yukarıda aktardığımız gibi ittifak etmişlerdir. Ve
onların önde gelenleri şunlardır.
-Muhammed el Şevkani: Felh-ul Kadir c. 2 s. 57
-Hakim Haskani: Sevahid-ul Tenzil c. 1 s. 188-190
-Allame Nisaburi Ebu Bekir Muhammed b. Hasan (şafii) Tefsir-ul Nisaburi: c. 6 s. 194-195
-İbn-i Esir: Es'ed-ul Ğabe C. 2 s. 67-Kahire
-Taberi: Zuhair ukba s. 67 Kahire
-Ahmed Bin hanbel: Musned c. 4 s. 281 Mısır
-Belği: Menakib s. 28 Hind.
-İbn Hacer-ul Askalani: Tehzib Tehzib c. 3 s. 327
-Zehebi: Mizan-ul rtidal c. 2 s. 107
-Nisai: Hasais Emiril Müminin s. 89
49- "Ey iman edenler
akitleri yerine getirin" 105
Zehebi, Abdullah b. Abbas'ın, bu ayetin tefsirinde şöyle de-
------------------
103. Tefsir-ul Kebir c. 6 s. 53
104- Suyuti: Durr'ul Mensur c. 2 s. 298
105- Maide Suresi 1
s:28
diğini nakletmiştir. "Kur'an'da her ne kadar 'Ey İman edenler' hitabı varsa, işte bu hitabın efendisi başta Ali' dir. Yüce Allah kitabında sahabeleri ayıpladığı halde, Ali'yi her zaman iyilikle anmıştır:'106
50- "Allah
buyurur ki: "İşte bu, doğrulara, doğruluklarının fayda vereceği gündür."
107
Allame Hindi'nin rivayetine göre İbn-i Abbas şöyle dedi:
"Ali sıddıkların efendisidir.'108
51- "Allah kimi dilerse, saptırır; dilediği kimseyi de doğru
yola iletir." "Qnları seçkin kıldık ve doğru yola ilettik."109
Hafız Hakim Haskani Hanefi'nin
rivayetine göre: Bu iki ayeti kerimedeki, "Sıratel Müstakim" yanı doğru
yoldan kasıt hitabı İmam Ali'yedir.
O rivayetlerden biri de, İmam Muhammed Bakır (a.s) bu ayetin tefsirinde şöyle buyurdu:
"Allahu Teala'nın işaret ettiği yol, Al-i Muhammed'in yoludur." 110
52- "De ki! Kesin delil ancak üstün ve mükemmel huccet, Allah'm delilidir. O
dileseydi hepsini doğru yola iletirdi." 111
Meğazili, Enes'in bu ayetin tefsirinde şöyle dediğini nakletmiştir: Resulullah'ın yanında bulunuyorduk. Ali bin Ebi Talib'i gördüğümde şöyle buyurdu:
"Ben ve Ali, kıyamet gününde bu ümmetin üzerine delil ve hüccetiz. "112
Al-i Muhammedin kıyamet ve dünya gününde, yüce Allah'ın bu ümmet üzerine göndermiş olduğu delil ve hücceti olduğunu destekleyen hadisler çoktur ve onlardan bazıları:
------------------
106. Zehebi Mizan I'tidal c. 3 s. 311
107. Maide Suresi 119
108- Inceh-ul MeTalib s. 19
109- En'am Suresi 39 ve 87
110- Şevahid-ul Tenzil c. 1 s. 59-61
111. En'am Suresi 145
112- Menalib ibn Meğazili s. 40 ve 197
s:29
Suyuti: Meğt'ul Hadis s. 19
Taberi: Zehair-ul Ukba s. 77
Taberi: Rayazun Nazire c. 2 s. 193
Hatib Bağdadi: Tanh-ul Bağdat c. 2 s. 88
Harezmi : Menakıb-ı Harezmi s. 228
53- "Anaya babaya iyilik edin"113
Hz. Resulullah şöyle buyurdu: "Yüce Allah bana itaat etmenizi ve bana karşı
gelmemenizi; emrime tabi olmanızı farz kıldı. Bana tabi olmanızı farz kıldığı gibi benden sonra Ali bin Ebi Talib'e itaat etmenizi de farz kıldı. Bana karşı gelmenizi yasakladığı gibi ona karşı gelmenizi de yasakladı. Yüce Allah Ali'yi vezirim, varisim karar kıldı. Ali bendendir. Ben de Ali denim.Ali'yi sevmek iman, Ali'ye buğz ise küfürdür. Onu seven beni sevmiştir, ona buğzeden bana buğz etmiştir. Ben kimim mevlası
isem Ali'de onun mevlasıdır. Ben bütün müslümanların mevlasıyım. Ben ve o, bu
ümmetin babasıyız. "114
Meğazili, Hz.Resulullah'ın şöyle buyurduğunu naklediyor:
"Ali'nin müslümanlar üzerindeki hakkı, babanın evlatları
üzerinde olan hakkı gibidir. "115
-Zehebi: Mi'zan İ'tıdal c. 2 s 313
-Asakalanı "Lısan-ul Mizan c. 4 s. 399
-Harezmi: Menakıb-ı Harezmi s. 23 ve 219
54- "İblis, beni azdırdığın için
ant olsun ki, senin doğru yolun üzerinde otunıp onlara karşı duracağım."116
Hakim Haskani Hanefi'nin naklettiği bir rivayete göre Hz. Muhammed (saa) bu ayetin tefsirinde şöyle buyurdu:
«
ayeti kerimede İblis'in, 'senin doğru yolun' dediği yol, Ali bin Ebu Ta-
------------------
113- En'am Suresi 151
114 -Manakıb Mı'et Menakıb 22 s. 15
115- Menakib ibn-i Meğaziii s. 48
116- Araf Suresi 16
s:30
lib'in yoludur. "117
55- 'Ve derler ki, hamd olsun
Allah'a ki; Bizi hidayeti ile buna ulaştırdı. Allah hidayet etmeseydi biz bunu bulamazdık... "
118
Allame Kabbisi, sünni alimlerinin önde gelen tefsir alimleinden olan Taberi den şöyle naklediyor. Hz. Resulullah Gadir Hum günü hutbesinde şöyle buyurdu: "Ey insanlar size dediğim gibi, müminlerin emri Ali'yi tebrik edin'. Ve şöyle deyin
'Ve derler ki hamdolsun Allah'a ki; bizi hidayeti ile buna ulaştırdı. Allahu Teala bütün söylenenleri (kalbinde), nefsinde hainlik olanlan da biliyor. "119
56- "....A'raf üzerinde herkesi simasından
tanıyan adamlar
vardır."
120
İbn-i Hacer (şafii) Sa'lebi'nin tefsirin'den İbn-i Abbas'ın bu ayetin tefsirinde şöyle dediğini rivayet ediyor: "A'raf,
sırat köprüsünün üstünde olan yüksek, bir dağdır. O dağın üzerinde Ab- bas, Hamza ve Ali bin Ebi Talib ve Cafer-i Tayyar dururlar. Kendilerini sevenleri yüzlerinin (nurundan) beyazlığından ve kendilerine buğzedenleri ise yüzlerinin kara olmasından tanırlar. "121
(Note: Imam Cafer Sadık buyurdu ki:"A'raf
üzerinde duracak olanlar Ehl-i Beyt imamlarıdır.")
57- "A'raf ehl-i simalarından
tanıdıkları bir takım adamlara, 'Ne çokluğunuz ne de taslamakta olduğunuz
büyüklük size yarar sağladı" l22
Hafız Süleyman Kunduzi'nin rivayetine Selman Farisi şöyle demiştir: Hz. Muhammed'in Imam Ali'ye on dan fazla şöyle bu-
yurduğunu duydum:
"Ey Ali sen ve
senin vasilerin (imamlar)
cennet i~e cehennem arasında Araf ehlisiniz. Sizi tanıyanlar ve
117_Şevahid-ul Tenzil c. 1 s.200
118. Araf Suresi 43
119. Kitap Maza rı Tarih c. 3s. 156, Şevahid-ul Tenzil c. 1 s.200
120- A'raf Suresi 46
121- Sevalk-ul Muhrike s.101
122- A'raf
Suresi 48
31
sizin tanıdığınız (vilayeti kabul edenler) cennete girebilecek ve
cehenneme de ancak sizi inkar edenler ve sizin inkar ettikleriniz
girecektir. "123 .
58- "... Affet deyin ve kapıdan secde ederek girin ki, hatalarınızı
bağışlayalım, iyilik yapanlara ihsanımızı arttıracağız demiştik."l24
Hafız Heysemi (Safii)nin rivayetine göre Hz. Resulullah şöyle buyurdu: "Ehl-i Beyt'imin sizin aranızda ki misali, İsrail oğullarının Hitta kapısı (Selamet kapısı) gibidir. Kim o kapıdan
girerse Allah onu bağışlar. "125
Mutteki Hindi'nin rivayetine göre Hz. Resulullah şöyle buyurdu: "Ali bin Ebi Talib Hitta kapısıdır. Kim o kapıdan girerse mümin olur, ve kim de o kapıdan çıkarsa kafir olur. "126
Sünni hadis alimleri yukarıda size sunmuş olduğumuz hadisi kendi kitaplarında kaydetmişlerdir. Ve onlardan bazdan şunlardır:
-Suyuti: El kaul-ul Celil, hadis 39
-Şeyh Muhammed Derulşi: Esnal Metalib ti Ehadıs Muhtelefet-ul Meratıb Huruf-ul Ayn s. 141 Mısır
-Allame Hındi: Menakıb Aynı s. 38
-İbrahim Bin Abdullah Ri'sabi: Esna'l Metalib 18 babın sonu.
59- "Hani Rabbin: Ademoğullarının sulbünden soyunu çıkarmış ve kendilerini nefislerine şahit tutmuş: Ben, sizin Rabb'niz
değil miyim?" demişti. Onlar da demişlerdi ki: "Evet, biz buna şahidiz. Kıyamet günü:
"Bizim bundan haberimiz yoktu." demeyiniz"
l27
--------------------
123- Yenabi-ul Mevedde s. 452, Şevahid-ul Tenzil c.1 s.199
124. A'raf Suresi 161
125- Mecme-ul Zevaid c.9 s.153
126- Kenz-ul Ummal c.6 s. 153
127 - A'raf Suresi 172
s:32
Bazı sünni alimleri bu ayetin tevil ve tefsirinde şöyle rivayet etmişlerdir: Hz. Muhammed
(saa) şöyle buyurdu: "İnsanlar Ali'nin ne zamandan beri müminlerin emiri sıfatını aldığını bil- selerdi, onun faziletlerini inkar etmezlerdi. Ali müminlerin
emiri
sıfatını aldığında Adem (a.s)
ruh ve ceset arasında idi. Yüce Allah mübarek kitabında şöyle buyurdu. "Hani Rabbim: Ademoğullarının
sulbünden soyunu çakarmış..."l28
60- "Allah'm doğru yola ilettiği kimse, doğru yoldadır. "129
Hafız Süleyman Kunduzi'nin rivayetine göre Hz. Ali hutbelerinin birinde şöyle buyurdu:
"Benim yol gösteren (hadi) ve benim
hak yola ileten "130
61-
"Yarattıklarımızdan
öyle bir ümmet vardır ki, onlar
hakkı gösterirler ve onunla adaleti uygularlar. "131
Hafız Süleyman Kunduzi'nin rivayetine göre Hz. Ali'den, Hz. Peygamber şöyle buyurdu:
"Benden sonra ümmetim yetmiş üç fırkraya ayrılacak, yetmiş ikisi ateşliktir, bir fırkra, fırka-i
naciyedir.
"
Hadısi şerif-i beyan ederken şöyle buyurmuşlardır: 'Yarattıklanmızdan öyle bir
ümmet vardır ki, onlar hakkı gösterirler ve onunla adaleti uygularlar."
"Bu ayeti kerimede, fırkai naciye beyan edilmiştir ki bu, ben, Ehl-i Beyt'im ve bize tabi olanlardır. "132
62- "Ey
Allah'ım, eğer bu kitap senin katından gelen bir gerçekse üzerimize gökten taş yağdır ya da bize elem verici bir azap ver." demişlerdi."
133
--------------
128. Delail-ul Sıdk, Allame Deylemiden naklen, Meğazili: Menakıb ibni Meğazili s. 271-172
129- A'raf Suresi 178
130- Yenabi-ul Mevedde s. 495
131- A'raf S uresi 181
132-Meveddet Pinarları s. 23 Ş. Yeşil yayınları ist
133- Enfal
Suresi 32
s:33
Allame Kabbisi, Hafız Ebi Ubeyd-ul Harvi'nın tefsirinden (Ğarib-ul Kur'an) naklen şöyle rivayet ediyor: Hz.
Resulullah (saa) Gadır Hum günü Ali'nin hakkını (velayet ve imamet) du- yurduktan sonra, Cabır b. Nezer b. Hans b. Keldı Adbi Hz. Muhammed'e gelerek şöyle dedi: 'Ya Muhammed, Allah'm birliğini ve senin Allah'ın resulü olduğunu, namaz kılmayı, oruç tutmayı, hacca
gitmeyi, zekat vermeyi emrettin ve kabul ettik. Bunlardan razı deyilmisin ki, amcan oğlu Ali'yi bizden (Ben kimin mevlası isem,
Ali de onun mevlasıdır) diyerek üstün tutuyorsun. Bu senden mi yoksa Allah'tan mi?" Hz. Muhammed şöyle buyurdu:
"Vallahi bu emir Allah'tandır."
Cabir giderek şöyle dedi: "Ey Allah'ım eğer Muhammed doğru söylüyorsa, gökyüzünden başımıza taş yağdır ya da bize elem verici bir azabı indir, Cabir kendi grubuna ulaşamadan, Allah'u Teala gök yüzünden taş indirerek, onu öldürdü. "134
Sünni alimlerinin önde gelenlerinden
Şeyhul İslam Hamaveyni (hanefi) Feraid-ul Semteynn bab 13 de naklediyor.
İbni Sabbağ (maliki): Fusul-ul Muhimme s. 36
Şeblenci (Şafii): Nur-ul Ebsar s. 78
63- "Halbuki sen (Muhammed)
onların içinde iken, Allah onlara azap edecek değildi..."135
Meveddet Pınarları adlı kitabın yazarı, bu ayetin tefsirinde şöyle naklediyor:
"Resulullah (saa) bu ayette beyan olunan, zat- i şerifleri hakkındaki mananın, kıyamet gününe kadar, Ehl-i Beyt'inden gelecek İmamlar hakkında da tecelli edeceğini beyan buyurmuşlardır. Nasıl ki
Resulullah (saa) ehli arza eman ise, Ehl-iBeyt'i de arz ehlinin emanıdır."
Bu konu hakkında pek çok hadis zikr olunmuştur. Nitekim
Resulullah (saa) bir hadisi şeriflerinde şöyle buyurmuşlardır: "Ehl-i Beytim
Ehl-i arzın emanıdır. Ehl-i beyt'im helak olursa
----------------
134- Maza fil Tarih c. 3 s. 151
135- Enfal Suresi 33
s:34
dünyanın sonu gelir."136
64- "......Hem
de O'nun dostu olmadıkları halde, O'nun dostları ancak Allah'tan
korkanlardır, fakat çoğu bunu bilmezler"137
Hakim Haskani'nin rivayetine göre, İbn-i Abbas bu ayetin tefsirinde şöyle demiştir: "Hem de
onun dostu olmadıklan halde" ayetinden kasıt; Mekke kafirleri "Onun dostları
ancak Allah'tan korkanlardır," ayetinden kasıt büyük şirklerden korkanlardır. Yani: "Ali bin Ebi Talib, Hamza, Cafer ve Akil'dır." Bunlar Allah'ın dostlandır. Fakat çoğu bunu bilmezler. "138
65- "...Bilin ki ele geçirdiğiniz ganimetin beşte biri Allah'ın, Peygamberin ve yakınlarının, yetimlerin, düşkünlerin ve yolcularındır,
Allah, her şeye güç yetendir."l39
İman Cafer-i Sadık, (as) şöyle buyurdu: "Ayeti kerimede kastedilen Peygamberin yakınları olan; müminlerin emiri Ali ve geri kalan
Ehl-i Beyt imamlarıdır.
"
Hz. Peygamberin döneminde elde edilen ganimetierin beşte biri Ehl-i Beyte tahsis ediliyordu. Bu tahsis Peygamberden sonra, Ebubekir, Ömer, Osman'ın döneminde verilmedi. Emevi ve Abbasi döneminde de verilmedi. Lakin bir çok Sünni tefsir alimleri bu ayeti kerimenin tefsirinde işaret edilen, yakınlardan kastın, Ali bin Ebi Talib (a.s) olduğuna işaret etmişlerdir. Ona göre ki, İmam Ali peygamberin kardeşi, damadı ve amcasının oğludur. Ve o akrabalık bakımından Peygambere en yakın olandır. Bu konu hakkında aşağıda size aktaracağım kaynaklara müracaat edebilirsiniz.
-Dur'ul Esrar c. 1 s. 159
-Cami-ul Beyan fi Tefsirul Kur'an bu ayetin tefsirinde
-Tefsir-ul Kasımi: c. 8 s. 3001 Mısır
.
-Tefsir-ul Tehrir ve Tenvir c. 10 s. 9 Tunus
------------------------
136- Hz. Muhammed (saa)
Al-i
Aba on iki Imam, Mehdi Resul, Meveddet Pinarlan
,.
Yeşil Yayınları s. 131-132
ıst
137 - Enfal Suresi 34
s:35
-Tefsir-ul Kur'an-i lil Kur'an c. 5 s. 618
-İhya-ul Ulumud Din c .3 s. 410 Kahire
-Musned Ahmed Bin Hanbel c. 1 s. 320 Mısır
-Tefsir-ul Keşşaf bu ayetin tefsirinde Mısır
-Kur'anda Ehli Beyt 104
66- "Eğer seni aldatmak isterlerse; Muhakkak ki Allah sana yeter.
Seni ve müminleri yardımıyla destekleyen O'dur" l40
Ebu Hureyre'nin nakline göre: Hz. Resulullah şöyle buyurdu: 'Arşın üzerine şöyle yazıldığını gördüm. Allah'tan başka bir
ilah ve O'nun şeriki yoktur. Muhammed, Allah'in peygamber ve
uludur. Ve Onu Ali ile destekleyip kuvvetlendirdim.
"
Ayetteki Allah'ın yardımından kasıt: "Müminlerin emiri İmam Ali'dir. " Nitekim bunu destekleyen birçok sünni alimleri
kitaplannda yer vermişlerdir.
-Süleyman Kunduzi Hanefi: Yanabi-ul Mevedde s. 94
-Taberi: Zehair-ul Ukba s. 69
-Hafız Ebul Hasan b. Meğazili: Menakib adlı kitabında s. 39
-Harezmi: Menakib Harezmi S. 234
-Taberi: Rıyaz-ul Nezer c. 2 s. 272
-İbn Hacer: Mecme-ul Zevaid c. 9 s. 121
-Alaeddin Hindi (Hanefi): Kenzul Ummal c. 6 s. 158
-Habb Bağdadi: Tarih-ul Bağdat c. 11 s. 173
-Kur'an'da Ehli Beyt s. 100. 105
67- "Ey Peygamber, sana ve sana uyan müminlere Allah
yeter"141
----------------------
138- Şevahid-ul Tenzil c.1 s. 216
139- Enfal Suresi 41
140- Enfa\ Suesi 62
141- Enfal Suresi 64
s:36
Hatib Ebu Bekir Ahmed b. Ali Bağdadi'nin nakline göre, Cabir b. Abdullah Ensari bu ayetin tefsirinde şöyle demiştir: "Ey Peygamber, sana ve sana uyan müminlere Allah yeter" ayetinden maksat;
Ali bin Ebi Talib'tir ve müminlerin efendisidir."142
-Allame Hindi: İrceh-ul Metalib s. 88
-Allame Hanefiyye Mir. Muhammed Salih Keşfi Tirmizi: Menakıb Iıl Keşfi ewel bab'da naklediyor
68- "En büyük hac günü, Allah ve Resulünden insanlara bir ilan bildirilir. Allah ve Peygamberi müşriklerden kesinlikle uzaktır."l43
Tefsir ve tarih alimlerinin nakline göre, Tövbe suresinin bu ayeti indiğinde, Hz. Peygamber Ebu Bekiri Tövbe suresi ile Mekke'de bulunanlara
ilan etmesi için gönderdikten sonra Cebrail (a.s) Peygambere gelerek şöyle dedi:
"Rabbin sana selam söyler ve buyurur ki: Benim yerime ancak sen veya senden olan biri eda edebilir!" Bunu duyan Peygamber hemen Müminlerin Emiri Ali'yi Ebu Bekir'in arkasından gönderip, sureyi ondan
almasını ve onu müşriklere İmam Ali'nin okumasını buyurdu. İmam Ali yolda Ebu Bekir'e yetişip, ayetleri onun elinden aldı. Mekke'ye ulaştığında, İmam Ali sureyi hazır olanlara bildirdi. Bu olaydan sonra Hz. Peygamber şöyle buyurdu:
"Benim yerime ancak ben veya Ali eda edebilir."
Tefsir, tarih ve hadis alimleri bu ayetin tefsirinde yukarıda aktardığımız gibi bu olayı ittifak ile kaydediyorlar. Ve onlardan
bazıları şunlardır:
-Sahih Buhari c. 5 s. 37
-Taberi: Camı-ul beyan fi Tefsir-ul Kur'an c. 1 s. 46
-Tefsir-ul Menar c. 10 s. 157
-Tefsir-ul Kur'an-ul Kerim Şeyh Şeltut s. 608
-Tefsir-ul Tehrir vel Tenvir c. 10 s. 100
---------------------------
142- Menakib Hatib Bağdadi
s. 186
143- Tövbe Suresi 3
s:37
-Tefsir-ul Kasımi c. 8 s. 3069
-Durr'ul Mensur: Bu ayetin tefsirinde
-Nizamul Dur. C. 8 s. 364-365
- Tefsir-ul Kur'an-iI lil Kur'an c. 5 s. 698
-Menakıb Harezmi s. 24 ve 223
-Menakıb ibni Meğazili s. 112
-Feraidul Semteyn s. 58
-Sevaik-ul Muhrike s. 75, 93
-Mizan-ul İ'tidal Zehebi c. 1 s. 205
-EI İstiab c. 3 s. 35
-Kifayet-ul Talib s. 242
-Fezail Ali Bin Ebi T alıb İbni Hanbel c. 1 s. 43
-Hasais-ul Emiril Müminin Nisai s. 20
-Menakıb Ayni s. 18 ve 198
69- "Eğer antlaşmalarından sonra yine yeminlerini bozar
ve dininize saldırırlarsa; o kafir önderlerini hemen öldürün çünkü onların yeminleri yoktur...."l44 .
Hafız Hakim Haskanni'nin rivayetine
göre: Müminlerin İmamı Hz. Ali şöyle buyurdu: "Cemel ve Sıfiın
Savaşında, karşı tarafa ancak Allah'ın kitabındaki şu ayete dayanarak savaştım
ve bu ayet bu gün için nazil oldu. Eğer antlaşmalarından sonra yine yeminlerini bozar ve dininize saldırırlarsa"145
Başka bir rivayette İmam Basra'da iken Cemel savaşı başlamadan önce bu ayeti
okudu ve şöyle buyurdu: Anah'a andolsun ki, Resulullah (saa) bana ahdedip şöyle buyurmuştu: "Ey
Ali! yeminlerini bozanlara; baği, asi olanlara ve dinden çıkanlara
karşı savaşacaksın ki, bunların imanı yoktur.
"
70- "Hacılara
su vermeyi, Mecid-i Haram'ı onarmayı Allah'a ve Ahiret gününe iman edip de Allah yolunda cihat eden-
-----------------------
144- Tövbe
Suresi 12
.
145- Şevadhid-ul Tenzil c. 1 s. 205, Kur'an'da Ehli Beyt s. 106
s:38
ierin imanı ile bir mi tutuyorsunuz? Cnlar Allah katında bir olmazlar Allah
zulmeden toplumu doğru yola iletmez." "İnanan, hicret eden, Allah yolunda mallarıyla
canlarıyla cihat eden kim- selere Allah katında büyük dereceler vardır. Kurtuluşa erenlerde işte
onlardır."l46
Hafız Süleyman, Nesai'nin ikinci cildinden Muhammed b. Kab El Kurtubi'nin şu rivayetine göre: "Bir gün Abd-ud Dar'dan Talha b. Şeybe, Abbas b. Abd-ul
Muttalib Kabe'ye olan hizmetlerinden bahsedip iftihar ediyorlardı. Talha,
"Kabe'nin anahtarları bende", Abbas ise "sulama işi bana ait" diyordu. Yanlannda bulunan Hz. Ali'de şöyle buyurdu:
'Ben bu beyte herkesten altı yıl öncesinden secde edenim ve cihat eden benim'
dedi. Ve akabinde Cebrail (a.s) bu ayeti getirdi. "Hacdara su vermeyi Mes- cid-i Haram-ı onarmayı..."147
İmam Muhammed Bakır (a.s) şöyle buyurdu: Ayet, Ali, Hamza, Cafer, Abbas ve Şeybe hakkında indi. Abbas ve Şeybe, Ali'ye karşı iftihar ederek, Abbas şöyle dedi: "Ben senden daha faziletliyim çünkü hacdara su vermek benim elimdedir. Şeybe de dedi ki: Ben de senden daha faziletliyim çünkü Mescid-i Haram-ı tamir etmek benim elimdedir: İmam Ali'de şöyle buyurdu:
Ben ikinizden daha faziletliyim. Çünkü sizden önce Allah'a iman ettim ve Allah yolunda cihatta ve hicrette bulundum."
İkisi de dedi ki: "Bizler Resulullahım (saa) vereceği hükme razıyız."
Beraberce Resulullah'ın huzuruna varıp, herkes dediğini tekrarladıktan sonra, yüce Allah
Peygamberine şu ayetleri indirdi: "Siz, hacılara su venneyi, Mescid-i Haram-ı tamir etmeyi,
Allah'a ve Ahiret gününe inanan....."148
Ehl-i sünnetin önde gelen alimleri bu ayetin tefsir ve tevilinde yukarıda aktardığımız gibi rivayet ediyorlar ve onlardan
bazıları şunlardır.
--------------------------
146- Tövbe Suresi 19-20
147- Meveddet Pmarlani, s.18
148- Kur'an'da Ehl-i Beyt
s. 108
39
-Kifayet-ul Talib s. 237-238 Kenci Şafii
-Ruhul Beyan c. 1 s. 323
-Nur-ul Ebsar s. 77
-Nuzhet-ul Mecalis c. 2 s. 169
-Tefsir-ul Celalin c. 1 s. 10
-Tefsirul Kurtubi c. 8 s. 91
-Tefsirul Menar c. 1 s. 216
-Tefsirul Kur'an-ul Azim c. 2 s. 241
-Cami-ul Beyan fi Tefsirul Kur'an c. l0, s. 68
-Mefatih-ul Gayb c. 4 s. 422
-Esbâb-ul Nuzul s. 182
-Durr'ul Mensur c. 3 s. 218
-Fusulul Mubimme s. 123
-Camı ul Usul c. 9 s. 477
71- "Ey lman edenler, Allah'tan korkun ve doArularla beraber ohm"149
İbn-i Asakır bu ayetin
tefsirinde şöyle rivayet ediyor: Ayetten kasıt; "Ali bin Ebi Talib ile beraber olunuz."150
İbn-i Abbas bu ayetin tefsirinde şöyle demiştir: "Bu ayetteki
'Ey iman edenler' ve 'doğrularla beraber olun' hitaptan kasıt,
İmam Ali bin Ebi Talib'e has olarak nazil olmuştur."151
Bu ayeti kerimenin İmam Ali hakkında
indiğini birçok sünni alimi kaydetmektedir. Onlardan bazıları şunlardır.
-İbn-i Hacer Heysemi: Sevaik-ul Muhrike s. 93
-Kenci Şafi: Kifayet-ul Talib s. 111
-Hamaveyni Şafii: Feraid-ul Semteyn c. 1 s. 68
-Suyuti: Ed Durr'ul Mensur c. 3 s. 390
-------------------------------
149- Tövbe Suresi 119
150- Tarih Medinet Dimeşk c. 2 s. 421-422
151 Menakibi Harezmi s. 196
s:40
-Hafız Süleyman Kunduzi: Meveddet Pinarlan. s. 33, 105,130
-Zerendi Hanefi: Nizam Durr-ul Semteyn s. 92
-Allame Hindi: İrceh-ul Metalıb Fi Menakıb Ali Bin Ebi Talib s. 60
72- ".....Hakka eriştiren mi, yoksa götürülmeden gidemeyen mi uyulmaya daha layıktır.
Ne oluyor size, nasıl hüküm ediyorsunuz?"
152
Hakim Haskani'nin nakline göre İbn-i Abbas bu ayetin tefsirinde şöyle demiştir: "Kendi aralannda tartışan kavim, bu münakaşayı Hz. Peygambere götürdüler ve Hz. Peygamber bazı sahabelerine emrederek onların aralannda hüküm vermelerini istedi. Verdikleri hükümden razı olmadılar.
Daha sonra İmam Ali'nin hüküm vermesini istedi. Onların arasında hüküm verdi ve onlar onun verdiği hükümden razı oldular. Bunun üzerine bazı münafıklar onlara şöyle dedi: Falan kişi size hüküm etti fakat razı olmadınız. Fakat Ali size bir hüküm verdi ve onun hük- müne razı oldunuz vay halinize! Bunun mukabilinde yüce Allah
Ali'nin hakkında bu ayeti indiirdi. 'Hakka eriştiren mi, yoksa...' Ondan dolayı ki,
Ali'nin verdiği hüküm en doğru hükümdür."153
73- "O gerçek mi? diye senden haber sorarlar. De ki: Rabbime and olsunı ki o, muhakkak gerçektir......" l54
Hafız Hakim Haskani'nin rivayetine göre: Mekke ehli Ya Muhammed, Ali'nin imameti hakkında söylediklerin gerçek mi? Dediler. Hz. Resulullah buyurdu:
"Rabbime andolsun ki, Ali hakkında söylediklerim doğrudur. "155
--------------
152 -Yunus Suresi 35
153- Şevahid-ul Tenzil c. 1 s. 265
154- Yunus Suresi 53
155- Sevahid-ul Tenzil
c. 1 s.267
s:41
74- "De ki: Allah'ın fazileti ve rahmeti
ile..."156
Sünni alimlerinin önde gelenlerinden biri olan İbn-i Asakir
Tarih Medinet-i Dimeşk' adlı kitabında, Abdullah Bin Abbas'ın bu ayetin tefsirinde şöyle dediğini rivayet ediyor:
"Allah'ın Fazileti
Resulullah (saa) ve Allah'ın Rahmeti ise Ali'dir."157
75- "Biliniz ki, Allah'ın dostlarına korku yoktur, onlar üzülmeyeceklerdir." 158
Harezmi Enes'den Hz. Peygamber şöyle buyurdu: "Ali ve Onun zürriyeti ve sevenleri (taraftarları) cennete ilk önce gireceklerdir. Ve Onlar cenn |